رچه همه ما به غیر دقیق بودن و تناقضات مکرر در آمارِ تقریباً همه چیز، به ویژه در سال های اخیر، عادت کرده ایم ولی آمار گردشگران خارجی که سالانه از ایران بازدید می کنند، خود حکایتی ویژه دارد.

تعداد گردشگران ورودی طبیعتاً باید یکی از دقیقترین و شفاف ترین آمارهای موجود در کشور باشد، چرا که فرض بر این است، دستگاه های ذیربط اعم از وزارت امور خارجه، گمرگ و مرزبانی، احاطه و تسلط کافی را بر مرزهای جمهوری اسلامی و ورود و خروج اتباع دیگر کشورها دارند و مانع هر نوع ورود غیرقانونی به کشور می شوند. اگر این فرض را بپذیریم که درست هم هست، چگونه می توان باور کرد که آمار دقیقی از ورود گردشگران خارجی به کشور وجود نداشته باشد؟

خبرگزاری مهر در همین باره نوشت: «در سالهای آغاز دولت نهم و ورود رحیم مشایی به سازمان میراث فرهنگی، آماری از گردشگران ورودی به کشور اعلام شد که از همان ابتدا، مبنای آن برای کارشناسان و فعالان این صنعت مبهم بود به همین دلیل زمانی که اعلام شد تعداد گردشگران ورودی به ایران در سال ۸۴ یک میلیون و ۱۶۲ هزار و ۱۴ نفر است، عده ای که با مختصات و جزییات صنعت گردشگری و هتلدارای ایران آشنا بودند، تعجب کردند.

با وجود گذشت هشت سال از آن زمان، این روند همچنان ادامه دارد و هر سال آماری که از تعداد گردشگران خارجی توسط این سازمان اعلام می شود مورد انتقاد قرار می گیرد. از سوی دیگر برخی از صحبت ها و نقل قولها توسط متولیان گردشگری در سازمان میراث فرهنگی زمینه را برای دامن زدن به این انتقادات بیشتر می کند. به عنوان مثال در بسیاری از اوقات معاونان گردشگری این سازمان اگرچه ادعا می کردند که آمارشان بسیار دقیق است و یکان این عدد میلیونی را نیز اعلام می کردند اما در مصاحبه های دیگرشان این اعداد را تغییر می دادند.

به عنوان مثال اسفند ماه سال ۸۹ شهباز یزدانی معاون وقت گردشگری اعلام کرد که در سال ۸۸ دو میلیون و ۵۹۰ هزار گردشگر خارجی به ایران آمدند اما در فروردین ماه گفت: در این مدت دو میلیون و ۲۷۲ هزار و ۵۷۵ نفر گردشگر ورودی به ایران داشته ایم.

حتی تناقض گویی و اصرار بر شمارش گردشگر آخر سال، امسال هم تکرار و در همایشی که نوروز ۹۲ برگزار شد، محمدشریف ملک زاده که اکنون ریاست سازمان میراث فرهنگی را بر عهده دارد، اعلام کرد تعداد ورود گردشگران خارجی در سال ۹۱، سه میلیون و ۸۰۰ هزار نفر بوده است اما منوچهر جهانیان، معاون گردشگری وی، چند روز بعد آمار سه میلیون و ۷۲۹ هزار نفری را بیان کرد.

با این حال در طول هشت سال اخیر، هفت نفر از جمله شهباز یزدانی، رضا موسوی، محمدشریف ملک زاده، منوچهر جهانیان، حسین فاضلی، دهقانان، علیرضا عامری برای پست معاونت گردشگری انتخاب شدند و اگر عمر مدیریتی آنها اجازه می داد می توانستند آمار گردشگری سالیانه را ارائه کنند بدون توضیح چگونگی به دست آوردن این آمار از مراجع رسمی.

در هر حال طبق آنچه سازمان ارائه کرده است، در سال ۸۵، يك‌ ميليون و ۸۱۶ هزار و ۹۰۵ نفر، در سال ۸۶، يك‌ ميليون و ۹۲۵ هزار و ۱۹۲ نفر، سال ۸۷، دو ميليون و ۳۵ هزار و ۵۱۸ نفر، سال ۸۸، دو میلیون و ۲۷۶ هزار و ۵۷۵ نفر، سال ۸۹، سه میلیون و ۱۲۱ هزار و ۲۸۲ نفر، سال۹۰، سه میلیون و ۲۰۰ هزار نفر و در سال ۹۱، سه میلیون و ۷۲۹ هزار نفر به ایران آمدند. »

واقعیت این است که آمار گردشگران خارجی بسیاری از اوقات با آمار مسافران ترکیب و ارائه می شود. یعنی هر نوع ورود مسافر به کشور اعم از گردشگری، کاری و ... ورود گردشگر محسوب شده است. همچنین سازمان هایی از جمله، گمرک، نیروی انتظامی، امور اتباع و ... که برای بدست آوردن آمار به سازمان میراث فرهنگی کمک می کنند هر یک تعاریف جداگانه ای برای گردشگر دارند و بسیاری از آنها مسافر را همان گردشگر می دانند.

نکته مهمتری که در این باره مطرح است، میزان درآمد ناشی از بخش گردشگری است. این آمار است که برآورد دقیقتری از میزان ورود گردشگر به کشور را روشن می کند. در حالی که کشور امارات متحده عربی با جذب بالغ بر ۲۰ میلیون گردشگر سالانه و کسب درآمد ۱۰ میلیارد دلاری از این بخش رتبه اول را دارد، انتظار می رود که در صورت صحت آمار ارایه شده از سوی مسوولان ذیربط در کشورمان، حداقل ۱/۵ میلیارد دلار درآمد بخش گردشگری خارجی کشور باشد.

همین که به ندرت مشاهده می شود، مسوولی در بخش گردشگری خارجی از درآمدهای این صنعت بگوید، نشان می دهد که جای تردید و تشکیک جدی در آمار ارایه شده گردشگران خارجی کشورمان وجود دارد. آمارهای تأیید نشده حکایت از آن دارد که کل درآمد ناشی از بخش گردشگری خارجی کشورمان در سال گذشته کمتر از ۴۰۰ هزار دلار بوده که بر این اساس می توان حدس زد، حداکثر تعداد گردشگران واقعی که سال گذشته پا به خاک ایران گذاشته اند، حدود یک میلیون نفر بوده است.